หน่วยสมรรถนะ

หน่วยสมรรถนะ

วินิจฉัยโรคพืชด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ

สาขาวิชาชีพเทคโนโลยีชีวภาพ


รายละเอียดหน่วยสมรรถนะ


1. รหัสหน่วยสมรรถนะ BIT-XBIB-109A

2. ชื่อหน่วยสมรรถนะ วินิจฉัยโรคพืชด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ

3. ทบทวนครั้งที่ 1 / 2568

4. สร้างใหม่ ปรับปรุง

5. สำหรับชื่ออาชีพและรหัสอาชีพ (Occupational Classification)

2131 นักเทคโนโลยีชีวภาพนักเทคโนโลยีชีวภาพ ระดับ 5 นักเทคโนโลยีชีวภาพทางการเกษตร

6. คำอธิบายหน่วยสมรรถนะ (Description of Unit of Competency)
      ผู้ที่ผ่านหน่วยสมรรถนี้มีความรู้เกี่ยวกับหลักการและความสำคัญของการวินิจฉัยโรคพืชโดยใช้เทคโนโลยีชีวภาพ เพื่อให้เข้าใจสาเหตุ กลไก และกระบวนการเกิดโรคพืช สามารถนำข้อมูลมาใช้ในการเฝ้าระวัง พยากรณ์ และวางแผนการจัดการโรคพืชอย่างเหมาะสมและยั่งยืน ตลอดจนมีความตระหนักถึงผลกระทบของโรคพืชต่อระบบเกษตรกรรมและสิ่งแวดล้อม

7. สำหรับระดับคุณวุฒิ
1 2 3 4 5 6 7 8

8. กลุ่มอาชีพ (Sector)
นักวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพทางการเกษตร

9. ชื่ออาชีพและรหัสอาชีพอื่นที่หน่วยสมรรถนะนี้สามารถใช้ได้ (ถ้ามี)
N/A

10. ข้อกำหนดหรือกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง (Licensing or Regulation Related) (ถ้ามี)
1. พระราชบัญญัติพันธุ์พืช พ.ศ. 2518 ควบคุมการผลิต ขาย ส่งออก และนำเข้าพันธุ์พืช และคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่2. พระราชบัญญัติการคุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ. 2542 คุ้มครองสิทธิผู้ปรับปรุงพันธุ์พืช รวมถึงพันธุ์พืชท้องถิ่นและพันธุ์พืชพื้นเมือง3. พระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ.ศ. 2535 ควบคุมสารเคมีทางการเกษตร เช่น ปุ๋ย ยา สารชีวภัณฑ์ รวมถึงการขึ้นทะเบียนจุลินทรีย์4. พระราชบัญญัติส่งเสริมและพัฒนาระบบเกษตรกรรมยั่งยืน พ.ศ. 2565 สนับสนุนการใช้เทคโนโลยีชีวภาพที่ไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม เช่น ปุ๋ยชีวภาพ จุลินทรีย์ควบคุมโรค5. พระราชบัญญัติควบคุมคุณภาพอาหารสัตว์ พ.ศ. 2558 ควบคุมการใช้จุลินทรีย์ วัตถุดิบ และสารผสมในอาหารสัตว์ ซึ่งบางกรณีเป็นงานของเทคโนโลยีชีวภาพ6. กฎกระทรวงควบคุมการปล่อย GMO ตามมติ ครม. 2542 ห้ามปล่อยสิ่งมีชีวิตดัดแปลงพันธุกรรมสู่สิ่งแวดล้อมโดยไม่ได้รับอนุญาต7. อนุบัญญัติเกี่ยวกับจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ (กรมวิชาการเกษตร) ใช้ในการขึ้นทะเบียนจุลินทรีย์ที่ใช้ในปุ๋ยชีวภาพหรือสารชีวภัณฑ์ 8. พระราชบัญญัติส่งเสริมการวิจัยและนวัตกรรม พ.ศ. 2562 สนับสนุนงานวิจัยและนวัตกรรม รวมถึงสิทธิในผลงานจากเทคโนโลยีชีวภาพทางการเกษตร9. กฎหมายว่าด้วยสิทธิบัตรและทรัพย์สินทางปัญญา (สิทธิบัตร/อนุสิทธิบัตร) คุ้มครองสิทธิในผลงานวิจัยด้านพันธุกรรม จุลินทรีย์ หรือกระบวนการผลิตทางชีวภาพ

11. สมรรถนะย่อยและเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Elements and Performance Criteria)
หน่วยสมรรถนะย่อย (EOC) เกณฑ์ในการปฏิบัติงาน (Performance Criteria) รหัส PC
(ตามเล่มมาตรฐาน)		 รหัส PC
(จากระบบ)
A-5.01

วางแผนการวินิจฉัยโรคพืชด้วยเทคโนโลยีชีวภาพได้อย่างเป็นระบบ

1. ระบุวิธีการวินิจฉัยโรคพืชด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ

 A-5.01.01 232733
A-5.01

วางแผนการวินิจฉัยโรคพืชด้วยเทคโนโลยีชีวภาพได้อย่างเป็นระบบ

2. กำหนดขั้นตอนการวินิจฉัยโรคพืชด้วยเทคโนโลยีชีวภาพได้อย่างเป็นลำดับและเหมาะสม

 A-5.01.02 232734
A-5.02

ดำเนินการวินิจฉัยโรคพืชด้วยเทคโนโลยีชีวภาพได้อย่างถูกต้องและแม่นยำ

1. ปฏิบัติตามขั้นตอนวิธีการวินิจฉัยโรคด้วยเทคโนโลยีชีวภาพได้ครบถ้วนและแม่นยำ

 A-5.02.01 232735
A-5.02

ดำเนินการวินิจฉัยโรคพืชด้วยเทคโนโลยีชีวภาพได้อย่างถูกต้องและแม่นยำ

2. ตรวจสอบผลการดำเนินงานได้ถูกต้องตามขั้นตอน

 A-5.02.02 232736
A-5.02

ดำเนินการวินิจฉัยโรคพืชด้วยเทคโนโลยีชีวภาพได้อย่างถูกต้องและแม่นยำ

3. ประเมินผลการวินิจฉัยโรคพืชด้วยเทคโนโลยีชีวภาพได้อย่างมีประสิทธิภาพ

 A-5.02.03 232737

12. ความรู้และทักษะก่อนหน้าที่จำเป็น (Pre-requisite Skill & Knowledge)

B-8     จัดเตรียมอาหารเลี้ยงเชื้อและใช้อุปกรณ์พื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ในการเลี้ยงเชื้อ

13. ทักษะและความรู้ที่ต้องการ (Required Skills and Knowledge)

(ก) ความต้องการด้านทักษะ

    - ทักษะในการวางแผนพัฒนา

    - ทักษะในการดำเนินการตามแผน

(ข) ความต้องการด้านความรู้

    - ความรู้ด้านโรคพืช

    - ความรู้เกี่ยวกับการวินิจฉัยโรคด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ

    - ความรู้เกี่ยวกับขั้นตอนการดำเนินงานด้วยวิธีการทางเทคโนโลยีชีวภาพ

    - ความรู้สภาพแวดล้อมการเจริญเติบโตของพืชแต่ละชนิด

    - ความรู้เกี่ยวกับการจัดทำแผน

14. หลักฐานที่ต้องการ (Evidence Guide)

หลักฐานที่ต้องการจะกำหนดข้อแนะนำเกี่ยวกับการประเมินและควรที่จะใช้ประกอบร่วมกันกับเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Performance Criteria) และความรู้ที่ต้องการ (Required Skill and Knowledge)

(ก) หลักฐานการปฏิบัติงาน (Performance Evidence)

    1. เอกสาร/หลักฐานรับรองการทำงาน หรือ

    2. เอกสาร/หลักฐานการอบรมเชิงปฏิบัติการ หรือ

    3. เอกสาร/หลักฐานที่เกี่ยวข้อง

 (ข) หลักฐานความรู้ (Knowledge Evidence)

    1. ผลการสัมภาษณ์ หรือ

    2. ผลการทดสอบความรู้ หรือ

    3. ใบรับรองผลการศึกษา

(ค) คำแนะนำในการประเมิน

ผู้เข้ารับการประเมินต้องผ่านการประเมินที่ครอบคลุมในทุกสมรรถนะย่อยขอบเขตความรู้และทักษะที่กำหนดในกรณีที่ผู้รับการประเมินผ่านไม่ครบตามเกณฑ์กำหนด ผู้ประเมินต้องแจ้งหน่วยสมรรถนะและสมรรถนะย่อยที่ไม่ผ่านให้ผู้รับการประเมินไปทบทวนสมรรถนะที่ยังไม่ผ่านและสามารถกลับมาทดสอบสมรรถนะใหม่อีกครั้ง

(ง) วิธีการประเมิน

    1. การประเมินความรู้และทักษะปฏิบัติในหน่วยสมรรถนะนี้ จะต้องดำเนินการโดยองค์กรที่มีหน้าที่รับการรับรองสมรรถนะของบุคคลตามมาตรฐานอาชีพที่ขึ้นทะเบียนเท่านั้น

    2. การประเมินความรู้ในหน่วยสมรรถนะนี้ กำหนดให้ทำการสอบข้อเขียนแบบปรนัย 4 ตัวเลือก 

15. ขอบเขต (Range Statement)

ตระหนักถึงความเสียหายที่เกิดจากโรคพืชที่มีต่อผลผลิตทางการเกษตรและสิ่งแวดล้อม มีความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับโรคพืชและการระบาดของเชื้อสาเหตุโรค การจำแนกและประเมินความรุนแรงของโรคพืช รวมทั้งเข้าใจหลักการและการวางแผนการวินิจฉัยโรคพืชโดยใช้เทคโนโลยีชีวภาพได้อย่างมีประสิทธิภาพ ตลอดจนสามารถนำข้อมูลการวินิจฉัยไปใช้ในการเฝ้าระวัง และพยากรณ์ เพื่อวางแผนการควบคุมโรคพืชอย่างมีประสิทธิภาพ 



(ก) คำแนะนำ

    1. สำหรับผู้เข้ารับการประเมินในหน่วยสมรรถนะนี้ ต้องมีทักษะในการวางแผนพัฒนาวิธีการเทคโนโลยีชีวภาพในการตรวจโรคพืชได้ และดำเนินการพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพได้ ซึ่งผู้เข้ารับการประเมินควรเตรียมหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับหน่วยสมรรถนะนี้ ทั้งหลักฐานการปฏิบัติงาน และหลักฐานความรู้มาเพื่อประกอบการพิจารณาด้วย

    2. สำหรับเจ้าหน้าที่สอบจะต้องพิจารณาหลักฐานการปฏิบัติงานและหลักฐานความรู้ให้ตรงตามที่ระบุไว้ในหน่วยสมรรถนะนี้

(ข) คำอธิบายรายละเอียด

    1. พัฒนา หมายถึง การเปลี่ยนแปลงทีละเล็กละน้อย โดยผ่านลำดับขั้นต่างๆ ไปสู่ลำดับที่สามารถขยายตัวขึ้น เติบโตขึ้น มีการปรับปรุงให้ดีขึ้นและเหมาะสมไปกว่าเดิม

    2. การดำเนินการวินิจฉัยโรคพืชตามขั้นตอนทางเทคโนโลยีชีวภาพ เช่น 1) การเก็บตัวอย่าง (Sample Collection) 2) การสกัดสารพันธุกรรม (DNA/RNA Extraction) 3) การเพิ่มปริมาณสารพันธุกรรม (PCR/RT-PCR) 4) การตรวจสอบผลิตภัณฑ์ PCR (Product Detection) 5) การวิเคราะห์ลำดับสารพันธุกรรม (Sequencing) (ถ้าจำเป็น) และ 6) การวิเคราะห์ข้อมูลและสรุปผล (Data Interpretation) เป็นต้น

16. หน่วยสมรรถนะร่วม (ถ้ามี)
N/A

17. อุตสาหกรรมร่วม/กลุ่มอาชีพร่วม (ถ้ามี)
N/A

18. รายละเอียดกระบวนการและวิธีการประเมิน (Assessment Description and Procedure)

1. ข้อสอบปรนัย 4 ตัวเลือก

กลับ

ยินดีต้อนรับ