หน่วยสมรรถนะ
บริหารจัดการการเก็บรักษาพันธุกรรมพืช
สาขาวิชาชีพเทคโนโลยีชีวภาพ
รายละเอียดหน่วยสมรรถนะ
| 1. รหัสหน่วยสมรรถนะ | BIT-GVBA-108A |
| 2. ชื่อหน่วยสมรรถนะ | บริหารจัดการการเก็บรักษาพันธุกรรมพืช |
| 3. ทบทวนครั้งที่ | 1 / 2568 |
| 4. สร้างใหม่ |
|
ปรับปรุง |
|
| 5. สำหรับชื่ออาชีพและรหัสอาชีพ (Occupational Classification) | |
|
2131 นักเทคโนโลยีชีวภาพนักเทคโนโลยีชีวภาพ ระดับ 5 นักเทคโนโลยีชีวภาพทางการเกษตร |
|
| 6. คำอธิบายหน่วยสมรรถนะ (Description of Unit of Competency) | |
| ผู้ที่ผ่านหน่วยสมรรถนะนี้มีความรู้เกี่ยวกับความสำคัญของทรัพยากรพันธุกรรมพืช หลักการและแนวทางการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชทั้งในรูปแบบ ในแหล่ง (in situ) และนอกแหล่ง (ex situ) การจัดเก็บ และบันทึกข้อมูล การประเมินลักษณะทางพันธุกรรมของพืช ตลอดจนสามารถบริหารจัดการแหล่งพันธุกรรมพืชเพื่อการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน รวมถึงการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ในการเก็บรักษา การจัดการฐานข้อมูลพันธุกรรม รวมถึงมีความรู้เกี่ยวกับกฎหมายหรือข้อบังคับที่เกี่ยวข้องกับการเข้าถึงและการแบ่งปันประโยชน์จากทรัพยากรพันธุกรรมพืช | |
| 7. สำหรับระดับคุณวุฒิ |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
|
|
|
|
|
|
| 8. กลุ่มอาชีพ (Sector) | |
| นักวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพทางการเกษตร | |
| 9. ชื่ออาชีพและรหัสอาชีพอื่นที่หน่วยสมรรถนะนี้สามารถใช้ได้ (ถ้ามี) | |
| อาชีพนักเทคโนโลยีชีวภาพทางการเกษตร | |
| 10. ข้อกำหนดหรือกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง (Licensing or Regulation Related) (ถ้ามี) | |
| 1. พระราชบัญญัติพันธุ์พืช พ.ศ. 2518 ควบคุมการผลิต ขาย ส่งออก และนำเข้าพันธุ์พืช และคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่2. พระราชบัญญัติการคุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ. 2542 คุ้มครองสิทธิผู้ปรับปรุงพันธุ์พืช รวมถึงพันธุ์พืชท้องถิ่นและพันธุ์พืชพื้นเมือง3. พระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ.ศ. 2535 ควบคุมสารเคมีทางการเกษตร เช่น ปุ๋ย ยา สารชีวภัณฑ์ รวมถึงการขึ้นทะเบียนจุลินทรีย์4. พระราชบัญญัติส่งเสริมและพัฒนาระบบเกษตรกรรมยั่งยืน พ.ศ. 2565 สนับสนุนการใช้เทคโนโลยีชีวภาพที่ไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม เช่น ปุ๋ยชีวภาพ จุลินทรีย์ควบคุมโรค5. พระราชบัญญัติควบคุมคุณภาพอาหารสัตว์ พ.ศ. 2558 ควบคุมการใช้จุลินทรีย์ วัตถุดิบ และสารผสมในอาหารสัตว์ ซึ่งบางกรณีเป็นงานของเทคโนโลยีชีวภาพ6. กฎกระทรวงควบคุมการปล่อย GMO ตามมติ ครม. 2542 ห้ามปล่อยสิ่งมีชีวิตดัดแปลงพันธุกรรมสู่สิ่งแวดล้อมโดยไม่ได้รับอนุญาต7. อนุบัญญัติเกี่ยวกับจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ (กรมวิชาการเกษตร) ใช้ในการขึ้นทะเบียนจุลินทรีย์ที่ใช้ในปุ๋ยชีวภาพหรือสารชีวภัณฑ์ 8. พระราชบัญญัติส่งเสริมการวิจัยและนวัตกรรม พ.ศ. 2562 สนับสนุนงานวิจัยและนวัตกรรม รวมถึงสิทธิในผลงานจากเทคโนโลยีชีวภาพทางการเกษตร9. กฎหมายว่าด้วยสิทธิบัตรและทรัพย์สินทางปัญญา (สิทธิบัตร/อนุสิทธิบัตร) คุ้มครองสิทธิในผลงานวิจัยด้านพันธุกรรม จุลินทรีย์ หรือกระบวนการผลิตทางชีวภาพ | |
| 11. สมรรถนะย่อยและเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Elements and Performance Criteria) |
| หน่วยสมรรถนะย่อย (EOC) | เกณฑ์ในการปฏิบัติงาน (Performance Criteria) | รหัส PC (ตามเล่มมาตรฐาน) |
รหัส PC (จากระบบ) |
|---|---|---|---|
| A-4.01 คัดเลือกและใช้ประโยชน์จากเชื้อพันธุกรรมพืชเพื่อการอนุรักษ์และการปรับปรุงพันธุ์ได้อย่างเหมาะสม |
1. สำรวจและเก็บรวบรวมเชื้อพันธุกรรมพืชทั้งในสภาพเมล็ดพันธุ์และเนื้อเยื่อ |
A-4.01.01 | 232727 |
| A-4.01 คัดเลือกและใช้ประโยชน์จากเชื้อพันธุกรรมพืชเพื่อการอนุรักษ์และการปรับปรุงพันธุ์ได้อย่างเหมาะสม |
2. ประเมินคุณลักษณะของพันธุกรรมพืชเพื่อการเก็บรักษาในธนาคารเชื้อพันธุกรรมพืช |
A-4.01.02 | 232728 |
| A-4.01 คัดเลือกและใช้ประโยชน์จากเชื้อพันธุกรรมพืชเพื่อการอนุรักษ์และการปรับปรุงพันธุ์ได้อย่างเหมาะสม |
3. ใช้ประโยชน์จากเชื้อพันธุกรรมสำหรับการปรับปรุงพันธุ์ |
A-4.01.03 | 232729 |
| A-4.02 ดำเนินการเก็บรักษาและตรวจคุณภาพเชื้อพันธุกรรมพืชได้อย่างถูกต้องตามมาตรฐาน |
1. อธิบายลักษณะและประเมินพันธุกรรมพืชก่อนเก็บรักษา |
A-4.02.01 | 232730 |
| A-4.02 ดำเนินการเก็บรักษาและตรวจคุณภาพเชื้อพันธุกรรมพืชได้อย่างถูกต้องตามมาตรฐาน |
2. ระบุวิธีการเก็บรักษาและตรวจสอบคุณภาพของเชื้อพันธุกรรมพืช |
A-4.02.02 | 232731 |
| A-4.02 ดำเนินการเก็บรักษาและตรวจคุณภาพเชื้อพันธุกรรมพืชได้อย่างถูกต้องตามมาตรฐาน |
3. ดำเนินการเก็บรักษาและตรวจสอบคุณภาพของเชื้อพันธุกรรมพืชให้เป็นไปตามมาตรฐานที่กำหนด |
A-4.02.03 | 232732 |
| 12. ความรู้และทักษะก่อนหน้าที่จำเป็น (Pre-requisite Skill & Knowledge) | |
| N/A | |
| 13. ทักษะและความรู้ที่ต้องการ (Required Skills and Knowledge) | |
|
(ก) ความต้องการด้านทักษะ - ทักษะในการตรวจสอบสภาพของเมล็ด (ข) ความต้องการด้านความรู้ - ความรู้ในการเก็บรักษาในสภาพของเมล็ด |
|
| 14. หลักฐานที่ต้องการ (Evidence Guide) | |
|
หลักฐานที่ต้องการจะกำหนดข้อแนะนำเกี่ยวกับการประเมินและควรที่จะใช้ประกอบร่วมกันกับเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Performance Criteria) และความรู้ที่ต้องการ (Required Skill and Knowledge) |
|
| 15. ขอบเขต (Range Statement) | |
|
ครอบคลุมความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับความสำคัญและประเภทของทรัพยากรพันธุกรรมพืช หลักการและวิธีการอนุรักษ์ทั้งในแหล่ง (in situ) และนอกแหล่ง (ex situ) การใช้เทคโนโลยีในการจัดเก็บและอนุรักษ์ เช่น การแช่แข็ง การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ และการจัดการฐานข้อมูลพันธุกรรม การบันทึกและประเมินลักษณะพันธุกรรมเพื่อใช้ในการพัฒนาสายพันธุ์ การบริหารจัดการให้เกิดการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน รวมถึงการศึกษากฎหมายและแนวทางการเข้าถึงและแบ่งปันผลประโยชน์จากทรัพยากรพันธุกรรมพืชตามหลักสากล |
|
| 16. หน่วยสมรรถนะร่วม (ถ้ามี) | |
| N/A | |
| 17. อุตสาหกรรมร่วม/กลุ่มอาชีพร่วม (ถ้ามี) | |
| N/A | |
| 18. รายละเอียดกระบวนการและวิธีการประเมิน (Assessment Description and Procedure) | |
|
1. ข้อสอบปรนัย 4 ตัวเลือก |
|
