หน่วยสมรรถนะ

ควบคุมระบบตกตะกอน

สาขาวิชาชีพธุรกิจสาธารณูปโภคและบริการสาธารณะ สาขาธุรกิจประปา

รายละเอียด

รหัสหน่วยสมรรถนะ

PUM-WOM-2-004ZA

ชื่อหน่วยสมรรถนะ

  ควบคุมระบบตกตะกอน

สร้างใหม่

  ✔

สำหรับชื่ออาชีพ และ รหัสอาชีพ (Occupational Classification)

  3132 ช่างเทคนิคควบคุมเครื่องจักรโรงงานบำบัดน้ำ

คำอธิบายหน่วยสมรรถนะ (Description of Unit of Competency)

  ผู้ที่ผ่านสมรรถนะนี้จะสามารถควบคุมระบบตกตะกอนให้ได้ปริมาณน้ำที่ผ่านการกวนเร็ว กวนช้า จนตกตะกอนตามที่กำหนด และระบบตกตะกอนทำงานได้เต็มประสิทธิภาพ

สำหรับระดับคุณวุฒิ

  2

กลุ่มอาชีพ (Sector)

  เจ้าหน้าที่ควบคุมระบบผลิตน้ำประปา

ชื่ออาชีพและรหัสอาชีพอื่นที่หน่วยสมรรถนะนี้สามารถใช้ได้ (ถ้ามี)

  ไม่ระบุ

ข้อกำหนดหรือกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง (Licensing or Regulation Related) (ถ้ามี)

  ไม่ระบุ

สมรรถนะย่อยและเกณฑ์การปฏิบัติงาน (Elements and Performance Criteria)

สมรรถนะย่อย

Element of Competency

เกณฑ์ในการปฏิบัติงาน

Performance Criteria

02204.01 ดูแลระบบกวนเร็ว

1. กำหนดอัตราและระยะเวลาในการกวนเร็วได้อย่างถูกต้อง
2. ระบุความผิดปกติของระบบกวนเร็วด้วยการฟังเสียงได้อย่างถูกต้อง
3. อ่านเกจวัดแรงดันที่ถังกวนเร็วเพื่อระบุความผิดปกติของการทำงานของถังกวนเร็วได้อย่างถูกต้อง

02204.02 ดูแลระบบกวนช้า

1. กำหนดอัตราและระยะเวลาในการกวนช้าได้อย่างถูกต้อง
2. อ่านเกจวัดแรงดันที่ถังกวนช้าเพื่อระบุความผิดปกติของการทำงานได้อย่างถูกต้อง
3. ระบุความผิดปกติของระบบจากการสังเกตตะกอน หรือ Floc ในถังกวนช้าได้อย่างละเอียดถูกต้อง

02204.03 แก้ไขปัญหาการอุดตันของระบบตกตะกอน

1. ระบุปัญหาการอุดตันของระบบตกตะกอนได้อย่างละเอียดถูกต้อง
2. ใช้เครื่องและวัสดุอุปกรณ์สำหรับการแก้ไขปัญหาการอุดตันได้อย่างถูกต้อง
3. กำจัดสิ่งอุดตันออกจากระบบตกตะกอนได้อย่างถูกต้องตามคู่มือการปฏิบัติงาน

ความรู้และทักษะก่อนหน้าที่จำเป็น (Pre-requisite Skill & Knowledge)

  ไม่ระบุ

ทักษะและความรู้ที่ต้องการ (Required Skills and Knowledge)

  
(ก) ความต้องการด้านทักษะ 1. ทักษะในการสังเกตเห็นความผิดปกติของระบบตกตะกอน และอุปกรณ์เบื้องต้น ทางกายภาพได้ (การมองเห็น การได้ยินเสียง) 2. ทักษะการคำนวณ/คาดการณ์ และการวิเคราะห์ แก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า 3. ทักษะการใช้งานและซ่อมแซมระบบตกตะกอน และเครื่องมือวัดเบื้องต้น (ข) ความต้องการด้านความรู้ 1. ความรู้การใช้งานและซ่อมแซมระบบตกตะกอน และเครื่องมือวัดเบื้องต้น พื้นฐานช่าง 2. ความรู้ด้านความปลอดภัยในการใช้เครื่องมือ อุปกรณ์

หลักฐานที่ต้องการ (Evidence Guide)

  
(ก) หลักฐานการปฏิบัติงาน (Performance Evidence) อาทิ 1) ใบรับรองการปฏิบัติงานจากสถานประกอบการ 2) แบบบันทึกรายการจากการสังเกต (ข) หลักฐานความรู้ (Knowledge Evidence) อาทิ 1) ใบรับรองการเข้ารับการฝึกอบรม 2) ใบรับรองการผ่านการประเมิน 3) ใบประกาศนียบัตรวุฒิการศึกษา
(ค) คำแนะนำในการประเมิน 1) ผู้ประเมินตรวจประเมินเกี่ยวกับการควบคุมระบบตกตะกอน โดยพิจารณาจากร่องรอยหลักฐานที่เกี่ยวข้องทั้งหลักฐานการปฏิบัติงาน และหลักฐานความรู้
(ง) วิธีประเมิน 1) พิจารณาตามหลักฐานการปฏิบัติงาน 2) พิจารณาตามหลักฐานความรู้

ขอบเขต (Range Statement)

  
(ก) คำแนะนำ หน่วยสมรรถนะนี้เป็นการทดสอบการควบคุมระบบตกตะกอน โดยในการทดสอบต้องคำนึงถึงข้อปฏิบัติดังต่อไปนี้ 1) ผู้เข้ารับการประเมินต้องให้ความสำคัญกับข้อกำหนดด้านความปลอดภัย และมาตรฐานงานประปา 2) เจ้าหน้าที่สอบควรมีความพร้อมในการทดสอบ และจะต้องค่อยระมัดระวังอันตรายที่อาจเกิดขึ้นได้ (ข) คำอธิบายรายละเอียด 1) ระบบตกตะกอน ในขั้นตอนนี้จะปล่อยน้ำดิบที่ที่สูบเข้าระบบ มาผสมสารเคมีที่ช่วยให้เกิดการตกตะกอน ได้แก่ สารส้มที่อยู่ในรูปสารละลาย โดยมีเครื่องกวน ให้เกิดการหมุนวนเวียนเพื่อให้น้ำกับสารเคมีรวมตัวกัน จะช่วยให้มีการจับตัว ของตะกอนได้ดียิ่งขึ้น ปฏิกิริยาเคมีทำให้เกิดตะกอนขึ้น ตะกอนที่มีขนาดใหญ่น้ำหนักมากจะตกลงสู่ก้นถัง และถูกดูดทิ้ง น้ำใสที่อยู่ด้านบนจะไหลตามรางรับน้ำเข้าสู่ขั้นตอนของการกรอง ต่อไป 2) ในระบบตกตะกอนจะมีการเติมสารเคมีหลักในการผลิตน้ำประปาให้แก่น้ำดิบประกอบด้วยสารส้มน้ำ (Liquid Alum) และ โพลิเมอร์ (Polymer) เพื่อให้เกิดกระบวนการสร้าง (Coagulation) และรวมตัวของเม็ดตะกอนขนาดเล็ก (Flocculation) รวมถึงการเติมคลอรีนขั้นต้นที่ระบบกวนเร็วนี้ด้วย นอกจากนี้ที่ระบบกวนเร็วยังมีระบบเติมถ่านกัมมันต์ (Powder Activated Carbon, PAC) เพื่อใช้ในการกำจัดสารตกค้างจากสารเคมีที่ใช้ในการกำจัดศัตรูพืช (Pesticide) ด้วย ระบบกวนเร็ว (ระบบสร้างตะกอน) (Rapid Mixing) 3) ระบบกวนเร็วจะทำให้เกิดการหมุนวนเวียนเพื่อให้น้ำกับสารเคมีรวมตัวกัน จะช่วยให้มีการจับตัวของตะกอนได้ดียิ่งขึ้น โดยทั่วไปจะใช้เวลาในการกวนประมาณ 1- 3 วินาที วิธีการกวนเร็วเท่าที่มีใช้ในระบบประปาพอจะแบ่งได้ดังนี้ เช่น ไฮดรอลิคจั๊ม (Hydraullc Jump) เวียร์ (Weir) เวนจูรีฟลุม (Venturi Flume) ผสมในเส้นท่อ (Static Mixer) และเครื่องมือกล เป็นต้น 4) การระบุความผิดปกติของระบบกวนเร็ว จะสามารถสังเกตจากการได้ยินเสียงการทำงานของระบบกวนเร็วในระหว่างการปฏิบัติงานผลิตน้ำประปา ซึ่งหากมีเสียงดังต่างจากปกติ นั่นหมายถึงระบบกวนเร็วทำงานผิดปกติ เช่น อาจจะเกิดจากขยะที่เข้าไปอุดตันในระบบกวนเร็ว เป็นต้น โดยในการประเมินการระบุความผิดปกติของระบบกวนเร็ว จะประเมินด้วยการจำลองระบบกวนเร็วที่มีความผิดปกติที่เกิดจากขยะอุดตัน แล้วให้ผู้รับการประเมินบ่งชี้ความผิดปกติที่เกิดขึ้น 5) ระบบการกวนช้า (ระบบรวมตะกอน) และระบบตกตะกอน (Clarifier) น้ำดิบที่ผ่านการเติมสารเคมีแล้วจากระบบกวนเร็วจะถูกส่งไปยังระบบกวนช้า โดยในขั้นตอนระบบกวนช้าใช้คลองวงเวียน ระยะเวลาที่น้ำไหลจะทำให้ตะกอนขนาดเล็ก รวมตัวกันเป็นตะกอนขนาดใหญ่ขึ้น หรือเรียกว่าฟลอค (Floc) จากนั้นน้ำดิบจะไหลเข้าสู้ถังตกตะกอนหรือระบบตกตะกอน (Clarifier) ซึ่งจะเป็นขั้นตอนแรกในการแยกตะกอน (Sludge) ออกจากของเหลว โดยจะทำหน้าที่ดักตะกอนจากน้ำที่ผ่าน ระบบสร้างตะกอนและระบบรวมตะกอน และตะกอนที่มีขนาดใหญ่ตกลงสู่ก้นถังตกตะกอน เหลือแต่ตะกอนเบาที่มีขนาดเล็ก จนได้เป็นน้ำใสเพื่อเข้าสู่ระบบการกรองต่อไป 6) การอุดตันของระบบตกตะกอนสังเกตได้จากการอ่านเกจวัดแรงดันว่ามีความผิดปกติหรือไม่ และติดตามค่าที่อาจบ่งชี้ถึงการมีขยะเข้าไปสะสมอุดตันในระบบตกตะกอน โดยการสังเกตจากค่าที่เกจวัดแรงดันอยู่สม่ำเสมอในระหว่างปฏิบัติงานผลิตน้ำประปา หากค่าที่วัดได้มีค่าแรงดันต่างจากค่าแรงดันปกติ ซึ่งหมายถึงระบบตกตะกอนทำงานผิดปกติ ซึ่งอาจจะเกิดจากมีขยะหรือตะกอนเข้าไปอุดตัน เป็นต้น และหากเกิดความผิดปกติ ต้องดำเนินการแก้ไขโดยใช้เครื่องมือกำจัดสิ่งอุดตัน ออกจากระบบตกตะกอนได้อย่างถูกต้องตามที่กำหนดเหมาะสมกับงาน มีความปลอดภัย และระบบตกตะกอนสามารถทำงานได้ตามปกติ หลังจากการกำจัดสิ่งอุดตันออกจากระบบตกตะกอน 7) สิ่งอุดตัน คือ สิ่งที่ปนมากับน้ำดิบและสามารถเข้าไปอุดตันระบบตกตะกอนได้ เช่น ขยะ ตะกอนสาหร่าย เป็นต้น 8) เครื่องมือในการแก้ไขปัญหาการอุดตันของระบบตกตะกอน เช่น ประแจปากตาย ประแจขอม้าประแจแหวน ประแจบล็อก ประแจเลื่อน ไขควงแบน ไขควงแฉก และไขควงบล็อก เป็นต้น 9) คู่มือการปฏิบัติงาน หมายถึง คู่มือที่ใช้ประกอบในการปฏิบัติงานในสถานประกอบการนั้นๆ โดยการปฏิบัติงานในที่นี้หมายถึงการปฏิบัติงานควบคุมระบบตกตะกอนซึ่งคู่มือการปฏิบัติงาน ได้แก่ คู่มือกระบวนการหลักด้านกระบวนการผลิตน้ำประปา การประปาส่วนภูมิภาค ฉบับปรับปรุง ครั้งที่ 1 พ.ศ. 2558 และคู่มือการควบคุมการผลิตน้ำประปาผิวดิน สำนักบริหารจัดการน้ำ กรมทรัพยากรน้ำ เป็นต้น 10) ปฏิบัติตามข้อกำหนดมาตรฐานตามหน่วยงาน เช่น มาตรฐาน ISO 9001:2000 ด้านการผลิตน้ำประปาจาก สถาบันรับรองมาตรฐานไอเอสโอ (สรอ.) มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมน้ำบริโภค มอก. 257-2549 มาตรฐานคุณภาพน้ำประปาของการประปานครหลวง และการประปาส่วนภูมิภาคตามคำแนะนำขององค์การอนามัยโลก WHO หรือมาตรฐานผู้ผลิต 11) ปฏิบัติงานตามข้อกำหนดความปลอดภัยตามคู่มือการบริหารจัดการความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน ของกองตรวจความปลอดภัยแรงงาน กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน หรือสมาคมส่งเสริมความปลอดภัย และอนามัยในการทำงาน (ประเทศไทย) หรือสถานประกอบการกำหนด

หน่วยสมรรถนะร่วม (ถ้ามี)

  ไม่ระบุ

อุตสาหกรรมร่วม/กลุ่มอาชีพร่วม (ถ้ามี)

  ไม่ระบุ

รายละเอียดกระบวนการและวิธีการประเมิน (Assessment Description and Procedure)

  
(ก) เครื่องมือประเมินการดูแลระบบกวนเร็ว 1) แบบฟอร์มประเมินผลการสัมภาษณ์ 2) ผลข้อสอบข้อเขียน ดูรายละเอียดจากคู่มือประเมิน (ข) เครื่องมือประเมินการดูแลระบบกวนช้า 1) แบบฟอร์มประเมินผลการสัมภาษณ์ 2) ผลข้อสอบข้อเขียน ดูรายละเอียดจากคู่มือประเมิน
(ค) เครื่องมือประเมินการแก้ไขปัญหาการอุดตันของระบบตกตะกอน 1) แบบฟอร์มประเมินผลการสัมภาษณ์ 2) ผลข้อสอบข้อเขียน ดูรายละเอียดจากคู่มือประเมิน

รายละเอียด

ชื่อมาตรฐานอาชีพ :

สาขาวิชาชีพธุรกิจสาธารณูปโภคและบริการสาธารณะ

  • สายงาน :
    สาขาธุรกิจประปา
  • คุณวุฒิวิชาชีพที่ครอบคลุม (Professional Qualifications included) :
share
ควบคุมถังกรอง

หน่วยสมรรถนะภายใต้หน้าที่งาน